Unikalny

Spike Jonze kilka lat temu wyreżyserował film na podstawie scenariusza Charlesa Kaufmana. Ich wspólne dzieło odniosło sukces. Film nosił tytuł "Być jak John Malkovich" (Being John Malkovich). Najnowszy obraz Jonze'a powstał na podstawie scenariusza napisanego przez Charlesa Kaufmana oraz jego brata Donalda.

"Adaptacja" zaczyna się od sceny, w której producentka filmowa zachwycona "Malkovichem" rozmawia z Charliem (Nicolas Cage), pocącym się jak mysz ze zdenerwowania, na temat jego koncepcji odnośnie scenariusza na podstawie książki Susan Orlean pt. "Złodziej orchidei". Charlie wyjaśnia jej, że według niego miałaby to być prosta historia bez przemocy, seksu, strzelanek i pościgów samochodowych. Opowieść o życiu... o miłości do kwiatów. Właściwie nie ma koncepcji. Mimo to przyjmuje ofertę. Charlie to artysta, pełen kompleksów (wciąż myśli o tym, że jest gruby i łysieje), wyobcowany, odludek. Nieporadny w kontaktach towarzyskich, co niekorzystnie przekłada się na jego relacje z dziewczyną, z którą się spotyka. Wyjątkowy, przez co nierozumiany. Niestety materiał literacki, który zdecydował się zaadaptować na język filmu niemal od samego początku stawia mu niewyobrażalny opór. Na dodatek do jego domu wprowadza się brat bliźniak (powołany do życia przez Charlesa na potrzeby scenariusza), Donald (w tej roli również Nicolas Cage), który marzy o tym by zostać scenarzystą. Donald jest przeciwieństwem Charliego, w oczach brata zupełnie nieświadomym swoich słabości i z łatwością porozumiewającym się z otoczeniem. Gdy przed Charliem podczas pracy nad adaptacją piętrzy się coraz więcej trudności, Donald stosując się do sprawdzonych praw rządzących filmem jest bliski napisania scenariusza, mającego szansę odnieść kasowy sukces.

W "Adaptacji" oprócz obserwacji procesu katorżniczych wysiłków Charliego i radosnej twórczości Donalda mamy okazję poznać autorkę książki, dziennikarkę New Yorkera Susan Orlean (Meryl Streep), a także Johna Laroche'a (Chris Cooper), na którego temat Orlean najpierw pisze reportaż, który później rozwija w bestsellerową powieść. Laroche to tytułowy złodziej orchidei, ekscentryk, pasjonat, który uważając się za jedynego człowieka, potrafiącego hodować orchideę zwaną Duchem, wykrada je z rezerwatu przyrody, by rozmnażając, chronić ten unikatowy gatunek kwiata. Orlean prowadząca życie zupełnie pozbawione pasji, obcując z Larochem, coraz bardziej fascynuje się jego osobą.

: do góry :

Fabuła filmu Jonze'a rozwija się bardzo powoli, dla mniej cierpliwych widzów być może nawet zbyt wolno. Ale z drugiej strony jest to wytłumaczalne, gdyż wiąże się to ściśle i odzwierciedla problemy Charliego z pisaniem scenariusza w jego początkowej fazie. Podobnie jak w przypadku procesu ewolucji (wykorzystanego przez Charlesa Kaufmana w jednej ze scen, kiedy to za pomocą szybkiego montażu przedstawiono rozwój Ziemi od jej narodzin aż po narodziny Kaufmana właśnie), który opiewał w miliardy lat, także obraz Jonze'a potrzebował setek metrów taśmy filmowej oraz kilkudziesięciu minut, by zdobyć widza, dać mu się ponieść opowieści i w końcu zupełnie jej się poddać.

Treść filmu nie zamyka się tylko, jak zakładał początkowo Charlie, w miłości do kwiatów. "Adaptacja" to historia o dążeniu do czegoś, o wyjątkowości, o problemie komunikacji, o egocentryźmie, o naturze, o pasji, o obsesji, o stracie, o nadziei, o miłości.

Swoją rolę odgrywa również orchidea zwana Duchem, która jest swego rodzaju symbolem. Jednak to od widza zależy, czym ona się okaże. Czy osiągnie wręcz metafizyczny pułap, czy też opuszczając salę kinową pomyślisz sobie: "To tylko kwiatek".

Jeden z bohaterów filmu mówi, że przez cały seans może być nudnawo, ale zakończenie jest niesłychanie ważne. To od niego zależy, czy film będzie kasowym hitem. I Kaufman doskonale zdaje sobie z tego sprawę. Ponadto jego dzieło zawiera w sobie kilka gatunków filmowych (podobnie jak np. "Casablanca") od komedii, poprzez melodramat, aż po sensację. A jeżeli chodzi o komedię to każdy, kto widział "Być jak John Malkovich" przekonał się na co stać scenarzystę Charlesa Kaufmana i reżysera Jonze'a. Wszystko to sprawiło, że "Adaptacja" jest według mnie jednym z lepszych filmów, jakie mieliśmy okazję zobaczyć w kinach tego roku.

The Gimp
thegimp@poczta.onet.pl

Adaptacja
(Adaptation.)

Ocena: 5 / 5
komedia/melodramat/sensacja USA 2002

Reżyseria: Spike Jonze
Scenariusz: Charles Kaufman i Donald Kaufman
(Na podstawie powieści: Susan Orlean "Złodziej orchidei")
Obsada: Charlie Kaufman - Nicolas Cage, John Laroche - Chris Cooper, Susan Orlean - Meryl Streep, Donald Kaufman - Nicolas Cage